Μέρος των ιταλικών επανορθώσεων προς την Ελλάδα, μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, το συγκεκριμένο βαγόνι υπήρξε αρχικά επιβατάμαξα Γ’ θέσης, κατασκευασμένη στο εργοστάσιο της Breda στο Μιλάνο το 1950.

Το Θεατρικό Βαγόνι είναι η θεατρική σκηνή της Αμαξοστοιχίας- Θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ και φιλοξένησε από την αρχή την πολιτιστική της δραστηριότητα. Εγκαινιάστηκε από την Τατιάνα Λύγαρη το 1997 με την πρώτη, site specific παράσταση «Λαχτάρα για Κεράσια», και έκτοτε φιλοξενεί ανελλιπώς τις θεατρικές παραγωγές του Τρένου στο Ρουφ. Ανακατασκευάστηκε ριζικά και διαμορφώθηκε σε πλήρως εξοπλισμένη, θεατρική σκηνή. Με χωρητικότητα 78 ατόμων, πληροί όλα τα τεχνικά προαπαιτούμενα ενός κανονικού θεάτρου, ενώ διαθέτει μηχανισμό προσομοίωσης κίνησης τρένου.

Το Μουσικό Βαγόνι Orient Express είναι κατασκευασμένο το 1926 στο Smethwick του Birmingham. Γνωστό χαϊδευτικά ως «Le Train Bleu» λόγω του μεταλλικού μπλε χρώματος με τις κίτρινες λεπτομέρειες, αποτελούσε τμήμα του μυθικού τρένου Orient Express, και συγκεκριμένα του συρμού Simplon, που συνέδεε το Παρίσι με την Κωνσταντινούπολη. Διακλαδιζόμενο στην Σερβία, το όχημα αυτό, γνωστό και ως «το Ελληνικό Βαγόνι», έφθανε έως την Αθήνα. Το1994 κηρύχθηκε, μαζί με παρόμοια οχήματα, ως διατηρητέο μνημείο της βιομηχανικής κληρονομιάς και της ιστορίας των μεταφορών.

Το σπάνιο αυτό μουσειακό wagon-restaurant, που προσαρτήθηκε στην Αμαξοστοιχία το 2000, έχει πλήρως ανακαινιστεί με σεβασμό στην αυθεντικότητα της εποχής του μεσοπολέμου και την βαρύτιμη ξύλινη εσωτερική επένδυση, ενώ μετά τις απαραίτητες παρεμβάσεις, σήμερα φιλοξενεί τη μικρή μουσική σκηνή του Τρένου, συνδυάζοντας μουσική παράσταση με ελαφρύ δείπνο.

Το New Wagon προστέθηκε μόλις το 2006 στην Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ, γι’ αυτό και ονομάστηκε «Νέο Βαγόνι». Πρόκειται για μία γερμανική επιβατάμαξα 2ης θέσης του 1954, που κατασκευάστηκε από την Westwaggon Köln-Deutz και ανήκε στο δίκτυο Deutsche Bundesbahn. Η ιδιαιτερότητά του είναι, ότι χωρίζεται εσωτερικά σε 12 διαμερίσματα, τα λεγόμενα «κουπέ». Μέσα κι έξω από αυτά φιλοξενούνται πολλές καινοτόμες καλλιτεχνικές δράσεις και εικαστικές εκδηλώσεις.

Κάθε άνοιξη πραγματοποιείται το Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών «Τα 12 Κουπέ», ενώ κάθε φθινόπωρο διοργανώνεται το Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού “Compartments Dance Project”. Στα κουπέ του New Wagon γυρίστηκαν επίσης οι υβριδικές ταινίες μικρού μήκους «Έξι στα Δώδεκα» σε σκηνοθεσία Τατιάνας Λύγαρη, ενώ το βαγόνι διατίθεται συχνά και για κινηματογραφικά γυρίσματα.

Tο Wagon Bar είναι ένα βουλγάρικο, ξύλινο, φορτηγό βαγόνι του 1966, κατασκευασμένο από το εργοστάσιο Vagonei Zavod Cherveno Zname, στο Burgas. Τέτοια οχήματα εξυπηρετούσαν κυρίως ως σκευοφόροι, αλλά μετέφεραν επίσης εμπορεύματα και ζώα. Σε πανομοιότυπα οχήματα επιβιβάζονταν κάποιες φορές και προσωπικό, όπως στρατιώτες του ιππικού μαζί με τα άλογά τους. Παλαιότερα, κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρόμοια οχήματα είχαν χρησιμοποιηθεί για τον εκτοπισμό των Ελλήνων εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Το βαγόνι έχει ανακαινιστεί πλήρως και λειτουργεί σήμερα ως ταμείο και χώρος υποδοχής των θεατών του θεάτρου και της μουσικής σκηνής, αλλά και ως μπαρ για πριν και μετά τις παραστάσεις.

Η Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ σταθμεύει στην παροπλισμένη δυτική Αποβάθρα του εν λειτουργία Προαστιακού &Σιδηροδρομικού Σταθμού του Ρουφ. Ο σιδηροδρομικός σταθμός εγκαινιάστηκε το 1884 και για πολλές δεκαετίες αποτελούσε την εμπορευματική βάση των ελληνικών σιδηροδρόμων. Εκεί διαδραματίστηκαν πολλά επεισόδια της νεότερης ελληνικής ιστορίας, όπως ο εκτοπισμός των Ελλήνων Εβραίων προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Η περιοχή του Ρουφ πήρε το όνομά της από τον Βαυαρό γεωπόνο Ludwig von Ruff, που ονειρευόταν να δημιουργήσει ένα πρότυπο βασιλικό «αγροκήπιο», ένα μεγαλόπνοο σχέδιο, που όμως κατέληξε σε χρεοκοπία. Το 1997, όταν το Τρένο εγκαταστάθηκε στην Αποβάθρα, το Ρουφ ήταν μία υποβαθμισμένη μεταβιομηχανική ζώνη. Το Τρένο έδωσε πολιτιστικό στίγμα και πρωτοστάτησε στην αναβάθμιση της περιοχής.

Σήμερα, η πρώην Αποβάθρα φιλοξενεί την υπαίθρια θερινή σκηνή του Τρένου, ενώ μεταμορφώνεται στο Αποβάθρα Open Air Bar &Restaurant, με σκηνικό τα βαγόνια και τα μουσειακά οχήματα και παλαιά αντικείμενα του Σιδηροδρόμου, που εκτίθενται στον χώρο.

Το Wagon Restaurant υπήρξε ένα από τα τέσσερα πρώτα οχήματα, με τα οποία άρχισε την λειτουργία της η Αμαξοστοιχία-Θέατρο Το Τρένο στο Ρουφ. Ως βαγόνι έχει διανύσει μία εξαιρετικά περιπετειώδη διαδρομή, καθώς έχει καταστραφεί και ανακατασκευαστεί αμέτρητες φορές. Αρχικά ιταλική επιβατάμαξα του 1933, μεταφέρθηκε από τους Γερμανούς στην Ελλάδα, κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου καταστράφηκε μερικώς και κατέληξε λάφυρο στα χέρια των Ελλήνων. Σήμερα διαθέτει το αμάξωμα μίας εστιάμαξας πολωνέζικου τύπου, μία από τις μόλις δύο διασωζόμενες, κατασκευασμένη από τον ΟΣΕ το 1970 στο εργοστάσιο της Θεσσαλονίκης. Αρχικά χωρισμένο σε δύο μέρη, μπαρ και εστιατόριο, αργότερα διαμορφώθηκε ως μία, ενιαία εστιάμαξα. Σήμερα λειτουργεί ως το κυρίως εστιατόριο του Τρένου κι εξυπηρετείται από την δική του, αυθεντική, πλήρως λειτουργική κουζίνα.

Η Ατμάμαξα “Breda” Μα 1002 ανήκει στην σειρά είκοσι ατμομηχανών Μα 1001-1020, οι οποίες σχεδιάστηκαν αποκλειστικά για τους Σιδηροδρόμους του Ελληνικού Κράτους, ως μέρος των πολεμικών επανορθώσεων της Ιταλίας προς την Ελλάδα, μετά το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Η συγκεκριμένη κατασκευάστηκε το 1953 στο Μιλάνο από την εταιρεία Breda, απ’ όπου πήρε και το ψευδώνυμό της.

Οι «Μα» υπήρξαν οι βαρύτερες και ισχυρότερες ατμάμαξες στην Ελλάδα, έλκοντας κυρίως βαρείς εμπορικούς συρμούς, αλλά και επιβατικές αμαξοστοιχίες. Αληθινοί γίγαντες των μεταπολεμικών σιδηροδρόμων, εντυπωσίαζαν με την αμερικανικού στυλ σιλουέτα τους τύπου “Santa Fe” και πρωταγωνιστούσαν σε κινηματογραφικές ταινίες της εποχής. Ωστόσο, από την δεκαετία του 1970, μετά την έλευση της ντηζελοκίνησης, θεωρήθηκαν ασύμφορες και όλες, εκτός ελαχίστων, σταδιακά παροπλίσθηκαν και εκποιήθηκαν ως παλιοσίδερα. Οι ατμάμαξες Μα έγραψαν ιστορία και παραμένουν αξεπέραστες, γι αυτό και σήμερα δικαίως θεωρούνται μνημεία της βιομηχανικής κληρονομιάς και της ιστορίας των μεταφορών.

Η μουσειακή “Breda” Μα 1002 περισώθηκε από μάντρα στο Μενίδι, όπου εντοπίστηκε εγκαταλελειμμένη, και αφού μεταφέρθηκε στον σταθμό του Ρουφ, ξεκίνησε μία δεύτερη ζωή, αποτελώντας ένα από τα πρώτα οχήματα, με τα οποία άρχισε τη λειτουργία της η Αμαξοστοιχία-Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ.

Στον συρμό της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ είναι προσαρτημένα τρία φορτηγά βαγόνια, που έχουν μετασκευαστεί σε Καμαρίνια και Αποθήκη, για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των ηθοποιών, αλλά και όλων των συντελεστών των παραστάσεων, δράσεων και εκδηλώσεων του Τρένου.

Το Μεγάλο Καμαρίνι είναι ένα ξύλινο, βουλγάρικο, φορτηγό βαγόνι, κατασκευασμένο στο Burgas την δεκαετία του 1960.

Το Μικρό Καμαρίνι υπήρξε μέρος των ιταλικών πολεμικών επανορθώσεων προς την Ελλάδα, μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατασκευάστηκε το 1951 από την εταιρεία SIAI-Marchetti στο Sesto Calende.

Τέλος, η Αποθήκη, ένα από τα τελευταία βαγόνια, που προσαρτήθηκαν στην Αμαξοστοιχία, είναι κι αυτό πανομοιότυπο με τα άλλα βουλγάρικα φορτηγά. Σήμερα το βαγόνι αυτό περιέχει εργαλεία και μηχανήματα και φιλοξενεί το εργαστήριο κατασκευής, αποθήκευσης αλλά και συντήρησης σκηνικών για τις παραστάσεις του Τρένου.

Το Ιστορικό Αρχείο της ΑΞΑΝΑ και της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ αποτυπώνει την πορεία στον χρόνο των 10 ιστορικών βαγονιών της Αμαξοστοιχίας, καθώς και τις φάσεις ανακατασκευής, συντήρησης και μετατροπής τους σε έναν μοναδικό πολυχώρο τέχνης και πολιτισμού. Παράλληλα, καταγράφει την ιστορία του χώρου και τις μεταβολές του περιβάλλοντος αστικού τοπίου, συγκροτώντας μια ανεκτίμητη πηγή τεκμηρίων για τη βιομηχανική κληρονομιά και την ιστορία των μεταφορών στη χώρα μας. Στο σώμα του Αρχείου ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων, το αυθεντικό Wagon Restaurant του Orient Express (1926) και η διατηρητέα ατμομηχανή Μπρέντα (1954).

 

Περισσότερα

Τα τεκμήριά του περιλαμβάνουν χαρτώο υλικό, έντυπα, δελτία Τύπου, άρθρα, συνεντεύξεις, σπάνιο φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό από την τοποθέτηση των πρώτων βαγονιών στην Αποβάθρα, την αρχική τους κατάσταση, τις επεμβάσεις συντήρησης και τις μετατροπές που υπέστησαν σταδιακά έως σήμερα, αλλά και περιόδους φθορών και βανδαλισμών. Ιδιαίτερη σημασία έχει το οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό, καθώς καταγράφει σπάνιες λήψεις από το εσωτερικό και το εξωτερικό των βαγονιών, τη ζωντανή χρήση του τροχαίου υλικού και του χώρου, αλλά και τις ανθρώπινες ιστορίες που τα ενεργοποίησαν διαχρονικά.

 

Το Ιστορικό Αρχείο αναδεικνύει όχι μόνο την ιστορική διαδρομή των βαγονιών, αλλά και τη συστηματική προσπάθεια διάσωσης, διατήρησης και αξιοποίησης ενός πρωτότυπου εγχειρήματος επαναχρησιμοποίησης παροπλισμένου σιδηροδρομικού υλικού σε χώρο πολιτισμού. Ως ένα ζωντανό και δυναμικά εξελισσόμενο σώμα τεκμηρίων, παραμένει ανοιχτό στον συνεχή εμπλουτισμό και την επιστημονική επεξεργασία, παρακολουθώντας και τις νεότερες μεταμορφώσεις του χώρου, όπως η ανάπλαση της Αποβάθρας. Με αυτόν τον τρόπο, φωτίζει το σημείο όπου η βιομηχανική και ιστορική μνήμη συναντά τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, προσφέροντας πολύτιμο υλικό σε μελετητές, αρχιτέκτονες, ιστορικούς, καλλιτέχνες και ευρύ κοινό.